Araç Değer Kaybı Nasıl Talep Edilir? Hesaplama, Başvuru ve Dava

Araç değer kaybı nedir?

Araç değer kaybı, trafik kazasında hasar gören bir aracın usulüne uygun biçimde onarılmasına rağmen ikinci el piyasasında kaza öncesine göre daha düşük fiyatla alıcı bulmasından doğan zarardır. Onarım bedeli ile karıştırılmamalıdır: onarım masrafı aracın fiziki eski hâline getirilmesinin bedelidir, değer kaybı ise onarımdan sonra da devam eden piyasa farkıdır.

Yargıtay uygulamasında değer kaybı, aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el değeri arasındaki fark olarak tanımlanır. Bu fark; aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, hasarın yeri ve büyüklüğü, değişen ve boyanan parçalar ile önceki hasar kayıtları birlikte değerlendirilerek belirlenir.¹

Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve gerçek zarar ilkesi

Uzun yıllar sigorta şirketleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın ekinde yer alan formülle değer kaybı hesabı yaptı. Bu formül çoğu dosyada gerçek piyasa kaybının oldukça altında sonuç veriyordu.

Anayasa Mahkemesi 17.07.2020 tarihli, E. 2019/40, K. 2020/40 sayılı kararıyla Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesindeki Genel Şartlar'a yapılan atıfları iptal etti. Kanun koyucunun sonrasında getirdiği benzer düzenleme de Anayasa Mahkemesi'nin 29.12.2022 tarihli, E. 2021/82, K. 2022/167 sayılı kararıyla iptal edildi. Danıştay 8. Dairesi ise 14.05.2025 tarihli, E. 2022/772, K. 2025/4513 sayılı kararıyla Genel Şartlar'daki değer kaybı formülünü içeren eki iptal etti.

Bu kararların sonucu olarak değer kaybı artık idari bir formülle değil, Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri çerçevesinde zarar görenin gerçek zararı esas alınarak belirlenmektedir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de bu ilkenin görülmekte olan davalara da uygulanacağını kabul etmiştir.²

2026 Genel Şartlar değişikliği

Genel Şartlar'da yapılan ve 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle değer kaybı formülünü içeren ek yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni düzenlemeye göre araç hasarı için sigortacıya başvuran kişi, aynı zamanda değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılmakta; değer kaybı eksper tarafından hesaplanmaktadır.

Değişiklik metninde eski tarihli kazalara nasıl uygulanacağına ilişkin açık bir geçiş hükmü bulunmamaktadır. Kaza tarihi, poliçe tarihi ve başvuru tarihi farklı dönemlere düşen dosyalarda hangi kuralların uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.³

Değer kaybı kimden istenir?

Değer kaybı, kazaya kusuruyla sebep olan aracın işleteninden, sürücüsünden ve bu aracın zorunlu trafik sigortacısından talep edilebilir. İşleten ve sürücü zarardan müteselsilen sorumludur; sigortacının sorumluluğu ise poliçedeki maddi zarar teminat limiti ile sınırlıdır. Kusurlu aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortası varsa, trafik sigortası limitini aşan kısım bu poliçeden istenebilir.

Talep, zarar görenin kusuru oranında azalır. Kazada tamamen kusurlu olan araç sahibi değer kaybı isteyemez; kusurun paylaşıldığı kazalarda ise karşı tarafın kusur oranı kadar tazminat gündeme gelir. Bu nedenle kaza tespit tutanağı, kamera kayıtları, tanık bilgileri ve varsa ceza dosyasındaki kusur raporu önemlidir.

Kendi kasko poliçeniz kural olarak değer kaybını karşılamaz. Değer kaybı, kusurlu tarafın sorumluluğundan doğan bir zarar kalemidir. Kazadan sonra trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan, yani pert kabul edilen araçlar için ise değer kaybı değil, aracın kaza tarihindeki değeri ile sovtaj bedeli arasındaki fark tartışılır.⁴

Değer kaybı nasıl hesaplanır?

Mahkemeler değer kaybını genellikle bilirkişi aracılığıyla belirler. Bilirkişi, aynı marka, model, yıl ve donanımdaki hasarsız araçların kaza tarihindeki piyasa değerini tespit eder; ardından aracın onarım sonrası durumunu, hasar kaydını ve değişen parçaları gözeterek ikinci el piyasasındaki muhtemel satış değerini belirler. İki değer arasındaki fark, değer kaybıdır.

Yargıtay, kasko değerinin belirli bir oranı gibi soyut ölçütlere dayanan hesapları denetime elverişsiz bulmaktadır. Aracın önceki hasar kayıtları da yok sayılmaz; aynı bölgede daha önce hasar bulunması veya aracın yaşı ve kilometresinin yüksekliği değer kaybını azaltabilir. Hafif hasarlarda veya yalnızca sökülüp takılan parçalarda değer kaybı oluşmayabilir.

Talep hazırlanırken servis faturaları, ekspertiz raporu, onarım öncesi ve sonrası fotoğraflar, TRAMER kayıtları, ruhsat bilgileri ve aracın kilometresini gösteren belgeler bir araya getirilmelidir. Benzer araçların ilanları tek başına bağlayıcı olmasa da piyasa düzeyini göstermesi bakımından yardımcı olabilir.

Sigortaya başvuru şartı ve Sigorta Tahkim Komisyonu

Zorunlu trafik sigortacısına karşı dava açmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmadan önce sigortacıya yazılı olarak başvurmak gerekir (KTK m.97). Sigortacı başvurudan itibaren on beş gün içinde yazılı cevap vermezse ya da verilen cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya tahkim yoluna gidebilir. Başvuruda kaza tespit tutanağı, ruhsat, ehliyet, hasar fotoğrafları, faturalar ve banka bilgileri sunulmalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, KTK m.97 uyarınca sigortacıya başvuru yapılmışsa sigortacıya karşı açılacak davada ayrıca zorunlu arabuluculuk aranmayacağını kabul etmektedir. İşletene veya sürücüye karşı açılacak davalarda ise arabuluculuğun dava şartı olup olmadığı tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Sigorta Tahkim Komisyonu, mahkemeye göre genellikle daha hızlı sonuç veren bir yoldur. Hangi yolun seçileceği; talep tutarı, karşı tarafların kimler olduğu, kanun yolu imkânları ve dosyadaki delil durumu birlikte düşünülerek belirlenmelidir.

Zamanaşımı, faiz ve dava türü

Değer kaybı taleplerinde Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi uygulanır: zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl. Kaza aynı zamanda ceza zamanaşımı daha uzun olan bir suç oluşturuyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talebine de uygulanır.

Sigortacı, gerekli belgelerle başvurudan itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmazsa temerrüde düşer (KTK m.99). Hususi otomobillerde kanuni faiz, ticari araçlarda ise avans faizi istenebilir. Kanuni faiz oranı, 31.07.2026'dan itibaren 7589 sayılı Kanun'la Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası reeskont oranına bağlanmıştır.

7589 sayılı Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki belirsiz alacak davası (HMK m.107) 31.07.2026 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra açılan davalarda, kısmi dava açılıp talebin tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılması imkânı (HMK m.109/4) gündeme gelir. Daha önce açılmış belirsiz alacak davaları ise eski hükümlere göre görülmeye devam eder.